يکشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۹ ,1 November 2020
 
 
احتمال واردات «فوریتی» چقدر جدی است؟
 
«علیرغم اظهارات مسئولان سازمان غذا و دارو میزان تولید داخل انسولین‌های قلمی به‌هیچ‌عنوان پاسخگوی نیاز بیماران نیست و در نگاه دولت‌مردان حساسیت تامین انسولین به‌عنوان یک داروی ضروری به‌خوبی حس نمی‌شود»؛ این بخش مهم نامه سرگشاده 120 پزشک متخصص و عضو هیئت‌علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور درباره «بحران تامین انسولین و نوار تست قند خون» به رئیس‌جمهور است که دکتر روحانی در پاسخ به این نامه در دستوری فوری از وزیر بهداشت خواست این مشکلات بررسی و اقدام فوری صورت گیرد.
 
به گزارش فانا، چند سالی است داروی انسولین بیماران دیابتی و سهمیه‌بندی آن مشکلاتی را برای بیماران به وجود آورده است، اما این تمام ماجرا نیست و امروز نبود این محصول حیاتی در بازار به مقدار کافی و اختلاف بر سر استفاده از نوع خاص آن یعنی انسولین‌ آنالوگ که بیشتر وارداتی است با انسولین‌ انسانی مشکلات دیگری را برای مصرف‌کنندگان به وجود آورده است.

توزیع ‌کنترل‌شده درست است نه سهمیه‌بندی!

البته مسئولان وزارت بهداشت از همان ابتدا عنوان «سهمیه‌بندی انسولین» را نپسندیده‌اند و اصرار دارند که نام «توزیع ‌کنترل‌شده» را بر این فرآیند بگذارند. برای مثال ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت عنوان سهمیه‌بندی انسولین را نادرست می‌داند و معتقد است که سیاست وزارت بهداشت مصرف منطقی دارو است. به گفته حریرچی در حال حاضر قیمت انسولین‌های قلمی در بازارهای جهانی بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ دلار است، اما قیمت آن در ایران حدود ۳۵ هزار تومان است که در صورت بیمه بودن بیمار 90 درصد هزینه بر عهده بیمه خواهد بود.

از دیدگاه کیانوش جهانپور، سخنگوی سازمان غذا و دارو هم سهمیه‌بندی انسولین بی‌معنا است و اقدامات وزارت بهداشت نوعی توزیع ‌کنترل‌شده است. جهانپور توزیع کنترل‌شده را تصمیمی برای حمایت از بیماران می‌داند و می‌گوید: «بیماران اطمینان داشته باشند که داروی مورد نیازشان را دریافت خواهند کرد.» وی می‌افزاید: «دارویی که ارز دولتی می‌گیرد و وارد می‌شود باید به مصرف‌کننده ایرانی برسد و نباید از زنجیره دارویی کشور نشت پیدا کرده، قاچاق شود تا در کشورهای هم‌جوار به قیمت چند برابر فروخته شود.»

جهانپور با تاکید بر اینکه توزیع کنترل‌شده راهی برای مبارزه با قاچاق است نه محدودیت دارویی، اظهار می‌کند: «اقلام دارویی متعددی داریم که در چرخه کنترل توزیع دارو توزیع می‌شوند و این فقط مربوط به داروی بیماران دیابتی نیست. فرآیند دریافت دارو هم اینگونه است که بیماران خاص مانند بیماران دیابتی در سامانه‌های مشخص ثبت‌نام می‌کنند، اطلاعات آنها نیز ثبت می‌شود تا افراد مشخصاً نیاز واقعی دارویی خود را دریافت کنند؛ بنابراین این قبیل داروها نمی‌توانند آزاد فروخته شوند و این به معنای توزیع کنترل‌شده است و سهمیه‌بندی مصداق این اقدام وزارت بهداشت نیست.»

توزیع انسولین فقط در ۶۰۰۰ داروخانه منتخب

البته دی‌ماه سال گذشته و به دنبال انتشار مجدد خبرهایی درباره سهمیه‌بندی انسولین به دلیل کمبود این دارو در کشور، مدیرکل وقت داروی سازمان غذا و دارو در مصاحبه‌ای با ایسنا اعلام کرد که داروی انسولین فقط در ۶۰۰۰ داروخانه منتخب سراسر کشور توزیع خواهد شد. غلامحسین مهرعلیان هم زیر بار عنوان «سهمیه‌بندی» نرفت و اعلام کرد که سهمیه‌بندی به معنای کمبود است درصورتی‌که کمبودی در این زمینه وجود ندارد.

وی ‌با تاکید مجدد بر اینکه هیچگونه کمبودی در زمینه داروی انسولین در کشور وجود ندارد، اظهار داشت: «سازمان غذا و دارو برای نظارت بیشتر بر توزیع و عرضه داروی انسولین، دارو را در داروخانه‌های منتخب توزیع کرده و به مردم ارائه می‌دهد.»

مدیرکل وقت داروی سازمان غذا و دارو با بیان اینکه این سازمان با هدف نظارت دقیق‌تر در توزیع و درعین‌حال دسترسی راحت‌تر بیماران انسولین را در داروخانه‌های منتخب توزیع کرده است، افزود: «هیچگونه کمبودی در زمینه داروی انسولین وجود ندارد و سهمیه‌بندی هم در این زمینه انجام نشده است.»
مهرعلیان با تاکید بر اینکه فقط توزیع انسولین محدود شده است، اضافه کرد: «در حال حاضر ۱۴ هزار داروخانه در کشور داریم که حدود ۶ هزار مورد در سراسر کشور مشمول توزیع انسولین قلمی شده‌‎اند و امید است در آینده نزدیک تعداد این داروخانه‌ها از ۶ هزار به ۱۰ هزار افزایش پیدا کند. ضمن اینکه امروز تنها معضل اصلی پخش انسولین‌ها است.»

وی بار دیگر تاکید کرد: «سهمیه‌بندی به معنای کمبود است درحالی‌که ما هیچ کمبودی در این زمینه نداریم و بر این اساس نظارت‌هایمان را بیشتر و دقیق‌تر کرده‌ایم و داروخانه‌ها هم پاسخگویی‌شان در برابر جامعه بیشتر شده است.»

این مقام سابق مسئول با اشاره به استراتژی توزیع و عرضه انسولین قلمی در کشور اظهار داشت: «سیاست‌گذاری‌های جدید با هدف سهولت و دسترسی آسان افراد و پایش صحیح و مناسب مصرف انسولین در کشور با توزیع متمرکز دارو در داروخانه‌های منتخب استان‌ها و مراکز شهرستان‌ها صورت گرفته است و ورود انسولین‌های قلمی در داروخانه‌های منتخب می‌تواند از پخش آنها در داروخانه‌های سطح شهر و نواقص نسخ بیماران پیشگیری کند.»

مهرعلیان با بیان اینکه انسولین قلمی زیر نظر دانشگاه‌های علوم پزشکی و در داروخانه‌های منتخب توزیع می‌شود، بیان کرد: «بیماران می‌توانند برای جلوگیری از سردرگمی به معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی استان‌هایشان مراجعه کرده و آدرس داروخانه‌های منتخبی را که مسئول عرضه انسولین قلمی هستند، دریافت کنند و با مراجعه به این مراکز اقدام به تهیه انسولین کنند.»

باور غلط به اثربخشی داروی خارجی

ناگفته نماند که برخی متخصصان حوزه دیابت هم معتقدند که باید در بحث کمبود انسولین بین انسولین‌های آنالوگ و انسولین‌های انسانی تمایز قائل شد زیرا نوع اول بیشتر وارداتی بوده و کمبودها بیشتر در این بخش است، درحالی‌که انسولین‌های انسانی در داخل تولید می‌شوند و از این نظر کمبودی مشاهده نمی‌شود.

اسدالله رجب، رئیس انجمن دیابت ایران با طرح این فرضیه، می‌گوید: «کمبود فعلی ما در انسولین‌های نوع خارجی است که کارآزمایی‌های بالینی در جهان نشان داده از نظر کیفیت کنترل قند خون هیچ برتری نسبت به انسولین‌های انسانی ندارند؛ بنابراین باید گفت انسولینی که مورد نیاز بیماران دیابتی است در کشور وجود دارد و می‌توان با استفاده از انسولین‌های تولید داخل، قند خون بیمار را به‌راحتی کنترل کرد.»

وی در بیان دلیل کمبود انسولین‌های آنالوگ که بیشتر وارداتی هستند، می‌افزاید: «متاسفانه در کشور ما اندیشه نادرستی رایج است مبنی بر اینکه تصور می‌کنیم نوع خارجی هر دارویی بهتر از نوع ایرانی آن است. درحالی‌که غالباً کیفیت و اثربخشی داروی ایرانی اثبات شده و درعین‌حال ارزان‌تر از نوع خارجی آن است. این نکته را هم نباید از نظر دور داشت که یک پزشک هنگام تجویز دارو باید وضعیت اقتصادی بیمار را در نظر بگیرد زیرا گذشته از اینکه این نکته جزو اصول اولیه اخلاق پزشکی و انسانی است، نتایج آخرین بررسی‌های جهانی نیز بر این مقوله تاکید بیشتری کرده است؛ بنابراین برای کنترل قند خون اگر بتوانیم داروی مناسبی با هزینه‌ای کمتر تجویز کنیم که همان کیفیت داروی گران‌قیمت را داشته باشد، بدون شک گزینه مناسب‌تر داروی ارزان‌تر است! مگر اینکه تنها راه درمان بیمار، مصرف داروی گران‌قیمت باشد. در غیر این صورت باید در برابر وجدان خود پاسخگو باشیم زیرا سلامت انسان‌ها نباید قربانی گزینه‌های اقتصادی شود.»
نمی‌شود بیمار را مجبور به مصرف انسولین‌های انسانی کرد

البته علیرضا استقامتی، فوق تخصص غدد و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران مخالف نظر اسدالله رجب، رئیس انجمن دیابت ایران است و می‌گوید: «ما شرایط کشور را درک می‌کنیم و می‌دانیم تحریم‌های ظالمانه و کمبود ارز هم وجود دارد، اما همان‌طور که انسان برای زنده مانده به آب‌وهوا و غذا نیاز دارد، کیفیت زندگی بیماران دیابت هم مهم است.»

وی می‌افزاید: «نامه‌های متعددی در این خصوص به مسئولان نوشته شده که انسولین‌های قلمی را تامین کنید، اما برخی می‌گویند در این شرایط سخت اقتصادی بیماران دیابت بیشتر از انسولین‌های انسانی و تزریقی نسل قبلی استفاده کنند که باید به آنها گفت که بسیاری از بیمارانی که در سال‌های اخیر به دیابت مبتلا شده‌اند اصلاً انسولین تزریقی را تجربه نکرده‌اند. ضمن اینکه انسولین‌های قلمی عوارض جانبی کمتری دارند و چرا باید در دنیای روبه‌پیشرفت از بیماران بخواهیم به انسولین‌های انسانی برگردند.»

دستور تامین فوری انسولین

البته به نظر می‌رسد که مشکل امروز بیماران دیابتی در دسترسی به انسولین فراتر از یک باور غلط به اثربخشی بهتر داروی خارجی و یا سهمیه‌ها باشد؛ زیرا علیرغم آغاز تولید انسولین قلمی در کشور از چند ماه گذشته، این تولیدات پاسخگوی نیاز داخلی نبوده و باید چاره‌ای برای کمبود دارو و واردات فوریتی آن اندیشیده شود. اقدامی که ۱۲۰ پزشک متخصص از دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور هم بر آن تاکید دارند و در نامه‌ای سرگشاده به رئیس‌جمهور خواستار رسیدگی به وضعیت موجود شده‌اند. در نامه ‌این گروه به حسن روحانی آمده است: «با اطلاع چند ماهه از اوضاع نامطلوب دسترسی افراد دیابتی به انسولین‌های قلمی و نوار تست قند خون هشدار می‌دهیم که جان دیابتی‌ها با روند فعلی تامین دارو و تجهیزات پزشکی خاص، در خطر است!»

در بخش دیگری از این نامه عنوان شده است: «در ایران بیش از ۵ میلیون نفر به بیماری دیابت مبتلا هستند که از این تعداد بیش از ۶۰۰ هزار نفر نیازمند تزریق روزانه انسولین و بیش از آن، اندازه‌گیری قند خون با نوارهای تست قند در منزل جهت تنظیم میزان انسولین و پیشگیری از افت قندهای مکرر و مرگبار هستند. ازاین‌رو فراهم نبودن هریک از این دو (نوار اندازه‌گیری قند و انسولین) محصول بیماران را در کوتاه‌مدت با خطر جدی افت قند خون، کاهش سطح هوشیاری و خطر مرگ و در بلند‌مدت، با عوارضی چون قطع عضو، سکته قلبی و مغزی و آسیب به کلیه‌ها مواجه خواهد ساخت. لذا خاطرنشان می‌کنیم که این گروه در صورت ابتلا به کرونا در خطر بسیار بالاتر مرگ قرار دارند و در بحران کرونا، توجه به بیماران دیابتی ضرورت ویژه دارد.»

در قسمت دیگری از نامه 120 متخصص دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور آمده است: «در ماه‌های اخیر بیماران سراسر کشور با مشکلات عدیده در دسترسی به این دو نیاز حیاتی (که ضرورت تامین آنها توسط سازمان جهانی بهداشت تاکید شده است) روبه‌رو هستند. البته به‌رغم اطلاع‌رسانی و مکاتبات مکرر انجمن‌های دیابت کشور با مقامات مسئول در بانک مرکزی و وزارت محترم بهداشت در خصوص کمبود جدی این دو کالا، متاسفانه نه‌تنها بهبودی حاصل نشده، بلکه به نظر می‌رسد حساسیت موضوع به نحو موثری برای مقامات ارشد کشور تبیین نشده است تا راهکاری مناسب برای حل این معضل بیندیشند.»

نویسندگان نامه تاکید کرده‌اند: «بررسی‌های انجام شده جهت تبیین آسیب‌شناسی مشکل فعلی، پس از مذاکره با شرکت‌های تولیدکننده، واردکننده و سازمان‌های مرتبط، نشانگر عدم تخصیص ارز کافی برای واردات انسولین و نوار تست قند خون است. البته به‌رغم اظهارات مسئولان محترم سازمان غذا و دارو، بنا بر اطلاعات موثق و کارشناسی‌شده، میزان تولید داخلی فعلی این محصولات، به‌هیچ‌عنوان پاسخگوی نیاز بیماران نیست. ازاین‌رو پزشکان امضا‌کننده این نامه همه‌روزه شاهد نگرانی پدران و مادرانی هستند که ناتوان از تامین انسولین و نوار تست قند برای کودکان مبتلا به دیابت‌شان هستند، یا افراد مسنی که برای پیدا کردن این اقلام ناچار هستند داروخانه‌های بسیاری را در این شرایط پرخطر وجود کرونا جستجو کنند، لذا با توجه به شرایط موجود، ما نگران و ناتوان از پاسخگویی به این عزیزانمان هستیم.»

در ادامه این نامه تاکید شده است: «ما اعتقاد راسخ داریم که دولت از توانمندی لازم جهت تامین انسولین مورد‌نیاز مبتلایان برخوردار بوده است، ولی در نگاه دولت‌مردان حساسیت تامین انسولین به‌عنوان یک داروی مطلقاً ضروری به‌خوبی حس نمی‌شود؛ لذا با آگاهى کامل از مشکلات اقتصادی و تنگناهای تامین ارز ناشی از تحریم‌های غیرمنطقی و غیر‌عادلانه و تبعات آن بر نظام سلامت کشور از جنابعالی استدعا داریم که شخصاً با صدور دستور ویژه و فوری به مقامات ذی‌ربط در وزارت بهداشت و بانک مرکزی در جهت تامین ارز و توزیع کافی این دو کالای اساسی اوامر مقتضی را صادر فرمایید. مطمئن هستیم که تداوم وضع بحرانی فعلی می‌تواند سلامتی عده زیادی از شهروندان مبتلا به دیابت را به خطر افکنده و صدمات ناشی از آن را غیرقابل‌جبران کند و افزون بر آن دستاورد‌های طرح تحول سلامت را که از افتخارات دولت جنابعالی است، به مخاطره بیندازد.»

حسن روحانی، رئیس‌جمهور نیز در پاسخ به نامه ۱۲۰ پزشک متخصص درباره «بحران تامین انسولین و نوار تست قند خون» دستور بررسی و اقدام فوری برای حل این موضوع را خطاب به وزیر بهداشت صادر کرد.

احتمال ممنوعیت توزیع انسولین‌های قلمی در بیمارستان‌ها

در پایان گزارش بد نیست اتفاق نادر دیگری را هم مرور کنیم و آن احتمال ممنوع شدن توزیع انسولین‌های قلمی در بیمارستان‌ها است؛ زیرا کمبود انسولین‌های قلمی در مراکز درمانی با افزایش بستری شدن برخی از بیماران مبتلا به دیابت در این روزهای کرونایی این شبهه را به وجود آورده است که قرار است عرضه و تجویز این نوع انسولین در بیمارستان‌ها ممنوع و از انسولین‌های ویال برای بیماران استفاده شود.

این موضوع از سوی حیدر محمدی، مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو مطرح شده و او صراحتاً اعلام کرده است که به دلیل محدودیت منابع ارزی دولت، سازمان غذا و دارو در نامه‌ای با امضای محمدرضا شانه‌ساز، رئیس سازمان غذا و دارو از معاونت درمان وزارت بهداشت خواسته است که انسولین قلمی در بیمارستان‌ها و بخش‌های بیمارستانی دیگر تجویز نشود، اما هنوز سازمان‌های بیمه‌گر زیر بار این حکم نرفته‌اند و این قلم‌ها را همچنان حتی در بیمارستان‌ها تحت پوشش خود دارند.

بر اساس شنیده‌ها هنوز تحقق این دستورالعمل بدون در نظر گرفتن پروتکل‌های درمانی منوط به موافقت بیمه‌ها با سازمان غذا و دارو است، اما بسیاری از متخصصان اظهار می‌دارند که بر اساس پروتکل‌های درمانی جابه‌جا کردن داروی بیمار در زمانی که میزان قند خون بیمار در وضعیت استیبل باشد منطقی به نظر نمی‌رسد و سفارش هم نمی‌شود. این در حالی است که مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با ایرنا اظهار کرده است که اصلاً عقلانی نیست در این شرایط اقتصادی حجم زیادی ارز از کشور به خاطر انسولین قلمی خارج شود، درحالی‌که انسولین تزریقی با قیمت مناسب در کشور تولید می‌شود.

محمدی فارغ از پروتکل‌های درمانی به‌طور صریح اعلام می‌دارد که انسولین در کشور به‌وفور وجود دارد و هر کس انسولین می‌خواهد برود انسولین تزریقی رگولار بگیرد و تزریق کند و دلیل کمبود انسولین قلمی محدودیت‌های ارزی است.

به گفته او بیشترین ارزبری دارو در ایران مربوط به سه نوع انسولین قلمی وارداتی است که با اختلاف خیلی زیاد در راس داروهای وارداتی کشور از نظر ارزبری هستند و دولت و بیمه‌ها دیگر توان پوشش هزینه این دارو را ندارند؛ بنابراین هر کس به انسولین نیاز داشته باشد انسولین انسانی تزریقی در اختیار اوست.

سخنان مدیرکل دارویی سازمان غذا و دارو در حالی است که متخصصان اعلام می‌دارند که هدایت یا به زبان دیگر اجبار بیماران مبتلا به دیابت به مصرف انسولین تزریقی رگولاتور با پروتکل‌های درمانی مغایرت داشته، ضمن آنکه هر روز نمی‌توان یک روش درمانی برای بیماران مبتلا به دیابت در نظر گرفت. در این میان اما باید در نظر گرفت که بارو پیامد تصمیمات درست یا نادرست در این حوزه را برخی بیماران مبتلا به دیابت ازجمله کودکان و سالمندان که آسیب‌پذیرترند باید بپردازند.
البته انسولین‌های قلمی با توجه به فراهم آوردن شرایط بهتر و بهبود زندگی در بیماران مبتلا به دیابت تحت پوشش بیمه قرار گرفت سیاست و برنامه‌ریزی که امروز مورد انتقاد مدیرکل جوان دارویی کشور قرار گرفته و اظهار می‌دارد که این اقدام بسیار اشتباه بوده است.

محمدی می‌گوید: «با توجه به مشکلات اقتصادی کشور اشتباهی که در گذشته انجام شد این بود که انسولین قلمی تحت پوشش بیمه قرار گرفت و ۹۰ درصد یا نزدیک به ۱۰۰ درصد انسولین قلمی بیمه شد.» به گفته او صنعت بیمه در ایران با توجه به توان اقتصادی بیمه‌ها الزاماتی دارد و معلوم است وقتی‌که هم انسولین انسانی تزریقی و هم انسولین قلمی خارجی تحت پوشش بیمه برود همه می‌خواهند انسولین قلمی استفاده کنند.

محمدی افزوده است: «فرض کنید اگر دولت بخواهد برای توسعه گردشگری بلیت هواپیما و بلیت اتوبوس را هر دو رایگان کند، خوب معلوم است همه مردم هواپیما سوار می‌شوند، اما آیا دولت و بیمه‌ها توان لازم را برای پوشش هزینه آن دارد.»

البته به نظر می‌رسد قیاس مع‌الفارق داروی حیاتی بیماران مبتلا به دیابت که جانشان در گرو مصرف آن است با بلیت هواپیما و اتوبوس برای توسعه گردشگری در این شرایط درست نیست و باید چاره‌ای دیگر برای حل این مشکل اندیشیده شود.


علی ابراهیمی
 
کد مطلب : ۳۰۶۵۲
دوشنبه ۷ مهر ۱۳۹۹ ساعت ۰۰:۵۲
۰
 
مرجع : روزنامه سپید
 

ارسال
 
گروه های خبری :