دوشنبه ۴ مهر ۱۴۰۱ ,26 September 2022
 
 
مهبودی در گفت‌وگو با فانا اعلام کرد:
دولت جدید با باز کردن فهرست رسمی دارویی کشور جان بیماران زیادی را نجات خواهد داد
ایران بیشترین تعداد داروهای بایوسیمیلار را در جهان دارد
 
 
فانا: در حال حاضر از حدود 180 مولکول داروهای بیوتکنولوژی در جهان، تاکنون حدود 35 دارو و واکسن در ایران تولید و وارد بازار شده است. این داروها جزو پرتقاضاترین داروهای موجود در بازار جهانی هستند و اغلب آنها در جهان یک یا بعضا فقط دو یا سه تولیدکننده دارند و در مورد بسیاری از این داروها ایران دومین تولیدکننده بعد از تولیدکننده اصلی است. عدم تولید این داروها می‌توانست برای کشور تهدیدات امنیت ملی ایجاد کند، یعنی اگر دارویی فقط یک تولیدکننده در کشور داشته باشد و آن تولیدکننده به ما دارو ندهد، دچار مشکلات جدی می‌شدیم. مثلا اگر ما داروی فاکتور 7 را تولید نمی‌کردیم و دانمارک این دارو را به ما نمی‌داد چکار باید می‌کردیم؟

حرکتی که در صنعت بیوتکنولوژی دارویی ایران رخ داده، منجر به برطرف شدن نیازهای کشور در این حوزه و در راستای تامین امنیت بهداشت و سلامت کشور بوده است. زیرساخت‌های این صنعت در کشور ایجاد شد و زمانی که موضوع کرونا پیش آمد، شاهد بودیم که داروی توسیلیزومب که در جهان فقط شرکت رُش آن را تولید می‌کرد و تنها دارویی بود که در بیماران بستری و با وضعیت حاد کووید نجات‌بخش بود، در ایران با فاصله کوتاهی از آغاز شیوع بیماری تولید شد و در شهریور ماه وارد بازار شد و جان مردم را نجات دادیم. این در حالیست که قبل از تولید این دارو، کشور به شدت در این زمینه دچار کمبود بود و حتی مسوولان به زحمت 40 عدد از این دارو را در سوئیس پیدا کردند. البته اگر بروکراسی شدیدی که در دولت قبل بود، وجود نداشت می‌توانستیم این دارو را حتی در اردیبهشت یا خرداد نیز وارد بازار کشور کنیم که قطعا اگر این دارو زودتر وارد بازار شده بود، جان افراد زیادی را از مرگ نجات می‌داد.

حرکت خوبی که در دولت جدید رخ داد این بود که اگرچه به واکسن‌های تولید داخل امیدواری وجود داشت اما با توجه به اینکه آمادگی برای تولید انبوه آنها وجود نداشت، تصمیم بسیار درستی گرفته شد و در آبان ماه 1400 با استفاده از واکسن‌های وارداتی واکسیناسیون وسیعی در کشور انجام شد و مردم از مرگ نجات یافتند و در ادامه واکسن‌های تولید داخل نیز در تعداد بیشتر وارد بازار شدند..

ارتقای سلامت و بهداشت مردم جزو برنامه‌های هر حکومتی است. نجات جان بیماران از بیماری‌های واگیر هم جزو وظیفه دولت‌ها است. مهم نیست که در مواقع بحرانی این وظیفه از طریق واردات انجام شود یا تولید داخل اما وقتی کیفیت محصولات تولید داخل با کیفیت محصولات خارجی یکی باشد و تولیدات داخلی از نظر دسترسی هم وضعیت مناسبی داشته باشند، باید اولویت به محصولات تولید داخل داده شود. جالب اینجاست که بدانید با وجود این همه کمبودهای دارویی در کشور اما حتی یکبار یکی از داروهای بیوتکنولوژی دچار کمبود نشده است. انتظار ما این است که وقتی داروی بیوتکنولوژی در کشور تولید می‌شود از واردات داروی مشابه آن جلوگیری شود اما متاسفانه در دولت گذشته این کار انجام نشد. خوشبختانه در دولت جدید این کار انجام شد و در حال حاضر این موضوع کاملا به عنوان یک سیاست اصلی در سازمان غذا و دارو و در دولت جا افتاده است.

انتظار دیگر از دولت در کنار ارتقای سلامت این است که با علم روز پیشرفت کند. چطور وقتی مدل موبایل ارتقا می‌یابد، موبایل خود را عوض می‌کنیم، در مورد دارو هم که برای حفظ جان مردم مهم است، ارتقای آن از اهمیتی دوچندان برخوردار است. پیشرفت‌های داروسازی در دنیا به شدت رو به افزایش است. زمانی بیماری سرطان به شدت کشنده بود اما در حال حاضر به لطف داروهای جدید چندین سال بر عمر بیماران سرطانی افزوده شده و حتی برخی داروها برخی از انواع سرطان را به صورت قطعی درمان می‌کنند.

دولت نمی‌تواند مانع درمان مردم از طریق داروهای جدید شود. این کار نوعی قتل عمد است. دولت قبل از تامین داروهای جدید جلوگیری می‌کرد، در صورتی این داروها می‌توانست ناجی جان هزاران بیمار باشد. متاسفانه در دولت قبل فهرست رسمی دارویی کشور را برای سال‌ها بستند و گفتند که کشور به داروهای جدید نیازی ندارد. گفتند که چون پول نداریم پس نیازی به داروهای جدید نداریم. این در حالیست که مسوولیت وزارت بهداشت ارتقای سلامت کشور و نجات جان بیماران است و مسوولیت تامین پول هم با وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه است. وزارت بهداشت تحت هیچ شرایطی نمی‌تواند مانع حق دسترسی مردم به داروهای جدید شود و به مردم دیکته کند که داروی موردنیاز خود را مصرف نکنند.

خوشبختانه با شروع دولت جدید، فهرست رسمی دارویی کشور باز شد و به تازگی داروهایی وارد فهرست شده‌اند که بعضا می‌توانند ده‌ها سال بر طول عمر بیماران بیفزایند و حتی درمان قطعی کنند. زمانی که بین تولیدکننده و وزارت بهداشت رابطه خوب برقرار باشد و تولیدکننده حس کند که وزارت بهداشت از او حمایت می‌کند و متقابلا وزارت بهداشت حس کند که تولیدکننده برای نجات جان مردم گام برمی‌دارد، بهترین نتیجه در راستای تامین سلامت مردم بدست می‌آید.

در عین حال منفعت تولیدکننده هم باید تامین شود چرا که اگر تولیدکننده سود نکند نمی‌توانیم صنعت داروسازی را توسعه دهد. شرکت‌های داروسازی که از زمان شاه باقی مانده‌اند، خیلی توسعه نیافته‌اند چون تقریبا تمام سودی را که در می‌آوردند، بین سهامدارانشان تقسیم کردند و در همان وضعیت اولیه باقی ماندند اما در صنعت بیوتکنولوژی چنین وضعیتی نبوده و این صنعت انقلابی را در دنیا انجام داده و جالب اینجاست که بدانید تعداد داروهای بایوسیمیلار در هیچ کشوری در دنیا به اندازه ایران نیست. اخیرا و در جریان جنگ روسیه و اوکراین و تحریم‌های غرب علیه روسیه، روسیه استقبال شدیدی از داروهای بایوسیمیلار ساخت ایران داشته است. داروهای بیوتکنولوژی ایران به آرژانتین، کشورهای آمریکای جنوبی، ترکیه، روسیه، کشورهای آسیای جنوب شرقی و حتی مکزیک صادر شده است و چند دارو نیز در فرآیند ثبت در اتحادیه اروپا  و صادرات به این منطقه هستند. این نشان‌دهنده کیفیت داروهای ساخت صنعت بیوتکنولوژی ایران است. وقتی این داروها وارد بازار جهانی می‌شود، افتخارش برای کشور خواهد بود. در دنیا نمی‌گویند که مثلا فلان دارو تولید شرکت سیناژن یا ... است بلکه می‌گویند داروی ایرانی و ساخت ایران است. اگر کیفیت داروهای ایرانی در بازار جهانی خوب باشد، آبرو و افتخار ایران حفظ می‌شود. در مورد صادرات دارو، عملا افتخار صادر می‌کنیم چون کشورهای مشابه ما توانایی چنین کاری را ندارند.

چنین پلتفرمی که در ایران ایجاد شد، در مورد واکسن آنفلوآنزا هم موفق عمل کرد. ما هر سال در این برهه زمانی درباره تامین واکسن آنفلوآنزا بحران داشتیم. امسال با توجه به تولید واکسن آنفلوآنزا و حمایت قوی سازمان غذا و دارو از نظر سرعت بخشیدن به مطالعات این واکسن و تسریع در صدور مجوزها، توانستیم واکسن آنفلوآنزای تولید داخل را در شهریور ماه وارد بازار کنیم. شاید بگویم این نخستین بار است که کشور تنشی درباره تامین واکسن آنفلوآنزا نداشته است. خب یک حکومت مگر چه چیزی غیر از آرامش برای مردم جامعه و سلامت برای مردم می‌خواهد؟

این کاری بود که از دست صنعت بیوتکنولوژی برمی‌آمد. وقتی حرکتی در کشور رخ می‌دهد، تولیدکننده به تنهایی نمی‌تواند موفق باشد. تولیدکننده در صنعت بیوتکنولوژی به پشتیبانی علمی دانشگاه‌ها، پشتیبانی حاکمیت و دولت و پشتیبانی سازمان غذا و دارو نیاز دارد و این مجموعه است که می‌تواند یک محصول را وارد بازار کند. این مجموعه امسال دست به دست هم داده که این هماهنگی طی چند سال آینده به انقلابی در زمینه داروهای بیوتکنولوژی در دنیا منجر خواهد شد.

در حال حاضر نیز وارد عرصه واکسن‌سازی شده‌ایم  و ایران در چند سال آینده بدون شک یکی از صادرکنندگان اصلی واکسن در دنیا خواهد بود. واکسن آنفلوآنزا تولید شده و قرارداد صادرات آن به روسیه در حال نهایی شدن است. واکسن HPV که جلوی هزاران مرگ را می‌گیرد، تولید و وارد بازار شده است. واکسن‌های دیگر هم در مراحل مختلف توسعه هستند.

کار بزرگی که دولت جدید و سازمان غذا و دارو کردند، تشکیل گروه مطالعاتی در حوزه دارو بود. برای نخستین بار در تاریخ جمهوری اسلامی تیمی برای مطالعه حوزه دارو ایجاد شد و تحلیل جامعی از وضعیت بازار داروی ایران ارائه شد. البته براساس مطالعات این گروه افزایش قیمت داروهای بیوتکنولوژی حدود نصف افزایش قیمت داروهای شیمیایی بود که ما نسبت به این مساله اعتراض کردیم که اعتراض ما بررسی شد و برخی را پذیرفتند و برخی هم در حال بررسی است اما بطورکلی طرح دارویار یک انقلاب بزرگ در دارو بود. اگر از این حرکت پشتیبانی شود، حوزه دارو می‌تواند مسیر خودش را پیدا کند اما اگر پشتیبانی نشود حوزه دارو دوباره بعد از مدتی سقوط می‌کند.
حرکت بزرگتر زمانی بود که سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری شد. ستاری توسعه شرکت‌های استارت‌آپ و شتابدهنده را شدت بخشید. دانشجویان زیادی در ایران فارغ‌التحصیل می‌شدند و سپس به خارج از کشور می‌رفتند. در زمینه بیوتکنولوژی نیز وضعیت همینطور بود. بیش از 100 نفر سالانه فارغ‌التحصیل بیوتکنولوژی دارویی و بیوتکنولوژی پزشکی و .. داشتیم که از کشور می‌رفتند.

با پیشنهاد ستاری یک شتاب‌دهنده ایجاد کردیم و گفتیم هر فارغ‌التحصیلی که طرح دارد به این شتابدهنده بیاید و ما از او حمایت خواهیم کرد. ما به عنوان منتور و افرادی که تبدیل ایده به محصول و عرضه آن به بازار را بلد هستند و معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری به عنوان حامی مالی از این افراد و طرح‌های آنها حمایت کردیم. در واقع خواست دولت و منتورشیپی از سمت ما به عنوان کسانی که در زمینه تبدیل ایده به محصول تجربه داشتند و صندوق نوآوری و شکوفایی به عنوان صندوق حامی مالی باعث شد طی سال‌های گذشته بیش از 30 شرکت بیوتکنولوژی در کشور ایجاد شوند حدود 15 مورد از آنها شرکت‌های بیوتکنولوژی دارویی هستند. تاثیر این شرکت‌ها را حدود 10 سال دیگر می‌بینیم که از دل آنها ده‌ها شرکت مثل سیناژن متولذ خواهند شد. این کاری بود که معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری کرد که منجر به انقلاب بزرگی شد. فکر می‌کنم کمتر شتاب‌دهنده یا دانشگاهی در حوزه فناوری و کارآفرینی باشد که به نوعی قدردان حرکت سورنا ستاری نباشد و حاکمیت هم این حرکت را ارج گذاشت.

طی سال‌های گذشته بالغ بر 1400 شغل مستقیم برای افراد دارای مدرک‌های PHD و فوق لیسانس در این شرکت‌ها ایجاد شد و تعداد مشاغل غیرمستقیم حاصل از این شرکت‌ها نیز به حدود 5000 نفر می‌رسد. مثلا در حوزه دام و طیور همواره شاهد مرگ و میر زیادی و خسارت‌های سنگین در این حوزه بودیم اما در حال حاضر واکسن‌های دام و طیور تولید داخل در بازار هستند. حتی در استان‌های مختلف شبکه‌های شتابدهنده ایجاد شدند. این حرکت معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری بود که رشد بسیار سریعی داشت و امیدواریم سرپرست جدید معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری هم حرکت سورنا ستاری را ادامه دهد چون این حرکت براساس علم، مطالعه دنیا و الگوی بومی شده فعالیت‌های استارت‌آپی و شتاب‌دهندگی بود. اکوسیستمی در ایران شکل گرفت که در آن کارآفرین، پول، دولت و حمایت‌های مالی و معنوی وجود دارند و امیدی به وجود آمد برای کسانی که واقعا دارای فکر بودند و می‌خواستند در ایران کار کنند. افرادی که از کشور می‌روند عمدتا افرادی هستند که اکوسیستمی برای رشد آنها وجود ندارد. این اکوسیستم ایجاد شد و امیدوارم سرپرست جدید معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری جدید هم این حرکت را ادامه دهد.

 
 
فریدون مهبودی
چهره برجسته صنعت بیوتکنولوژی پزشکی ایران و رئیس سابق هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات بیوتکنولوژی پزشکی ایران


گفت‌وگو از محمدجواد به‌آبادی
 
کد مطلب : ۴۳۹۹۰
چهارشنبه ۳۰ شهريور ۱۴۰۱ ساعت ۱۲:۰۰
۰
 
 

ارسال
 
گروه های خبری :